Çfarë është koordinimi i ndihmës së huaj?
Koordinimi i ndihmës së huaj përbën funksionin thelbësor që siguron përdorimin strategjik të mbështetjes nga donatorët dhe partnerët ndërkombëtarë, në shërbim të zhvillimit të qëndrueshëm dhe procesit të integrimit evropian. Ky funksion garanton që asistenca financiare dhe teknike e ofruar të përputhet ngushtësisht me objektivat kombëtare dhe me prioritetet e përcaktuara në Strategjinë Kombëtare për Zhvillim dhe Integrim 2022–2030.
Ndihma e huaj ka qenë një faktor vendimtar për modernizimin e ekonomisë, forcimin e institucioneve dhe përgatitjen e vendit për anëtarësim në Bashkimin Evropian. Gjatë periudhës 2013–2023, ajo ka përfaqësuar mesatarisht 2.5% të PBB-së dhe rreth 14% të buxhetit vjetor, duke arritur kulmin në vitin 2020 me 4% të PBB-së si rezultat i mbështetjes pas tërmetit dhe pandemisë COVID-19.
Një element kyç i koordinimit është arkitektura e marrëveshjeve kuadër — bilaterale me shtetet donatore, me institucione financiare ndërkombëtare dhe me agjencitë zbatuese — të cilat përcaktojnë fushat e bashkëpunimit, instrumentet financiare dhe mekanizmat e zbatimit, duke garantuar qëndrueshmërinë dhe ndikimin e ndihmës.
Roli i SASPAC
Në Shqipëri, funksioni i koordinimit të ndihmës realizohet nga Agjencia Shtetërore për Programimin Strategjik dhe Koordinimin e Ndihmës (SASPAC), e krijuar në vitin 2021. SASPAC vepron si urë lidhëse ndërmjet institucioneve shtetërore dhe partnerëve ndërkombëtarë, duke siguruar që mbështetja e huaj të orientohet drejt fushave prioritare, të shmangë mbivendosjet dhe të përdoret në mënyrë efikase e transparente. Drejtoria e Bashkërendimit të Ndihmës së Huaj koordinon të gjithë ndihmën bilaterale dhe multilaterale, duke përfshirë bashkëpunimin me agjencitë ndërkombëtare dhe bankat zhvillimore.
Donatorët dhe Partnerët për Zhvillim
Shqipëria përfiton nga një partneritet i gjerë ndërkombëtar që përfshin Bashkimin Evropian si donatorin më të madh, shtete bilaterale, institucione financiare ndërkombëtare dhe agjenci të Kombeve të Bashkuara.
★Bashkimi Evropian & Instrumentet e tij
⇆Partnerë bilateralë
Qeverisje e mirë, zhvillim ekonomik, energji, mjedis dhe reforma institucionale.
Demokratizim, decentralizim, zhvillim ekonomik dhe shëndetësi.
Partneri historik — zhvillim ekonomik, bujqësi, trashëgimi kulturore, forcim institucional.
Infrastrukturë, energji, shëndetësi, digjitalizim, bujqësi — portofol mbi €365M.
Drejtësi, qeverisje, arsim profesional, mjedis — vend prioritar që nga 1992.
Sundimi i ligjit, të drejtat e njeriut, barazia gjinore, reforma e administratës publike.
Sundimi i ligjit, lufta kundër korrupsionit, zhvillimi i sektorit privat, demokracia.
Partner i hershëm që nga 1990 — infrastrukturë, menaxhim fatkeqësish, zhvillim njerëzor.
Sundimi i ligjit, qeverisja e mirë, ujërat dhe menaxhimi i burimeve natyrore.
Sundimi i ligjit, reforma në drejtësi, siguria dhe lufta kundër krimit të organizuar.
Infrastrukturë, arsim, shëndetësi, trashëgimi kulturore dhe zhvillim rajonal.
Bujqësi, teknologji, inovacion dhe ngritje kapacitetesh.
$Institucione financiare ndërkombëtare
Institucionet financiare ndërkombëtare luajnë rol thelbësor në financimin e projekteve madhore. Grantet kombinohen me hua të buta apo instrumente të financimit të përzier, duke mundësuar investime strategjike.
Banka Botërore IBRD · IDA · IFC
Infrastrukturë, mbrojtje sociale, arsim, shëndetësi dhe modernizim të financave publike.
Banka Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim BERZH
Sektori privat, infrastrukturë, energji dhe tranzicion i gjelbër.
Banka Evropiane e Investimeve BEI
Financim afatgjatë — transport, ujësjellës-kanalizim, energji, zhvillim urban.
Banka e Zhvillimit e Këshillit të Evropës CEB
Projekte sociale — strehim, shëndetësi, arsim, emergjenca.
Banka Islame për Zhvillim IsDB
Financim për infrastrukturë, arsim, shëndetësi dhe zhvillim rural.
Fondi OPEC për Zhvillim Ndërkombëtar OFID
Financim koncesionar për projekte zhvillimore në vendet në zhvillim.
UNKombet e Bashkuara & Organizata ndërkombëtare
Organizatat ndërkombëtare zbatojnë programe të lidhura me të drejtat e njeriut, sundimin e ligjit, zhvillimin e qëndrueshëm dhe demokratizimin. Profili i bashkëpunimit me OKB-në →
UNDP Programi për Zhvillim — undp.org/albania
Qeverisje, zhvillim i qëndrueshëm, klimë, përfshirje sociale
UNICEF Fondi për Fëmijët — unicef.org/albania
Mbrojtja e fëmijëve, arsim, shëndetësi, drejtësi për të mitur
UNHCR Komisioneri i Lartë për Refugjatët — unhcr.org/albania
Mbrojtje refugjatësh, azilkërkuesish, personash pa shtetësi
UN Women Barazia Gjinore — unwomen.org
Fuqizimi i grave, luftë kundër dhunës me bazë gjinore
UNFPA Fondi për Popullsinë — unfpa.org
Shëndeti riprodhues, planifikim familjar, demografi
IOM Organizata për Migracionin — iom.int/albania
Menaxhim migracionit, luftë kundër trafikimit, riintegrim
FAO Organizata për Bujqësinë — fao.org/albania
Siguri ushqimore, bujqësi e qëndrueshme, zhvillim rural
WHO Organizata Botërore e Shëndetësisë — who.int/albania
Politika shëndetësore, emergjenca, shëndet publik
UNIDO Zhvillimi Industrial — unido.org
Zhvillim industrial i qëndrueshëm, inovacion, standarde
Këshilli i Evropës Council of Europe — coe.int/tirana
Të drejtat e njeriut, demokracia, sundimi i ligjit
Fushat sektoriale të mbështetjes
Ndihma e huaj përqendrohet në fusha që lidhen drejtpërdrejt me prioritetet e integrimit evropian dhe zhvillimit të qëndrueshëm. Infrastruktura dhe qeverisja marrin pjesën më të madhe, duke pasqyruar nevojat strategjike të vendit në rrugëtimin drejt anëtarësimit në BE.
Perspektiva
Krijimi i SASPAC, kalimi drejt qasjeve programatike dhe përputhja e plotë e ndihmës me Strategjinë Kombëtare kanë përcaktuar një fazë të re cilësore. Në vitet që vijnë, mbështetja e partnerëve pritet të fokusohet në:
Raporte dhe Publikime
Publikimet e mëposhtme ofrojnë të dhëna të besueshme dhe analiza të thelluara mbi ndihmën e huaj të Shqipërisë. Ato shërbejnë si bazë referimi për vendimmarrësit, institucionet shtetërore dhe partnerët ndërkombëtarë në planifikimin e bashkëpunimit për zhvillim.
Ky raport ofron një vështrim të plotë dhe analitik mbi dhjetëvjeçarin e fundit të bashkëpunimit ndërkombëtar për zhvillim në Shqipëri. Ai dokumenton volumin, origjinën dhe shpërndarjen sektoriale të ndihmës së huaj — nga grantet bilaterale dhe hua të buta, deri tek asistenca teknike dhe programet multilaterale.
Raporti vlerëson shkallën e përafrimit të ndihmës me prioritetet kombëtare të përcaktuara në dokumentet strategjike të qeverisë shqiptare, duke identifikuar fushat me ndikimin më të madh: infrastruktura, qeverisja, drejtësia dhe sektorët socialë. Gjithashtu, analizon kapacitetin institucional të Shqipërisë për të menaxhuar dhe koordinuar ndihmën e huaj, duke përfshirë ecurinë e reformave kyçe të mbështetura nga donatorët.
Ky dokument shërben si bazë referimi për vendimmarrësit, institucionet shtetërore dhe partnerët ndërkombëtarë, duke ofruar të dhëna dhe analiza të besueshme për planifikimin e fazës së re të bashkëpunimit për zhvillim.
Ky publikim ofron një pamje të konsoliduar statistikore të flukseve të ndihmës ndërkombëtare drejtuar Shqipërisë gjatë vitit 2024. Dokumenti paraqet të dhënat kryesore sipas donatorit, sektorit dhe instrumentit të financimit, duke mundësuar një krahasim të shpejtë dhe të saktë të kontributeve të partnerëve të ndryshëm.
Publikimi pasqyron angazhimin e Shqipërisë për transparencë dhe llogaridhënie në menaxhimin e fondeve të huaja, në përputhje me parimet e Deklaratës së Parisit dhe Axhendës së Aksionit të Addis Abebas.
Ky publikim ofron një përmbledhje statistikore të strukturuar të ndihmës ndërkombëtare të marrë nga Shqipëria gjatë vitit 2023. Publikimi identifikon tendenca kryesore në flukset e ndihmës, duke evidentuar ndryshimet në prioritetet e donatorëve dhe shpërndarjen gjeografike dhe sektoriale të fondeve.
Dokumenti plotëson edicionin e vitit 2024 dhe, i marrë bashkërisht, mundëson një analizë krahasuese dy-vjeçare që pasqyron dinamikat e fundit të bashkëpunimit ndërkombëtar me Shqipërinë.
Linqe të dobishme
Brenda faqes së SASPAC
- SASPAC — Faqja kryesore
- Struktura organizative dhe drejtoritë
- Dokumenti i Politikave Prioritare (DPP)
- Lista Unike e Projekteve me Rëndësi Kombëtare
- IPA III — Instrumenti i Para-Anëtarësimit
- Agjenda e Reformave & Plani i Rritjes
- Profilet e donatorëve
- Programi i Transparencës
- Procedura e Përjashtimit nga TVSH
- Asistencë Teknike për Hartim Projektesh — Ekspertët
- Kush i Menaxhon Fondet
Institucione kombëtare
- Ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme — Integrimi në BE
- Ministria e Financave dhe Ekonomisë
- Qendra e Botimeve Zyrtare — Fletorja Zyrtare
Institucione ndërkombëtare
- Komisioni Evropian — Procesi i zgjerimit, Shqipëria
- Delegacioni i BE-së në Shqipëri
- Kuadri i Investimeve për Ballkanin Perëndimor (WBIF)
- Banka Botërore — Shqipëria
- BERZH — Shqipëria
- UNDP — Shqipëria
- UNICEF — Shqipëria
- Këshilli i Evropës — Zyra në Tiranë
Profile bashkëpunimi (PDF)
Profile të tjera bashkëpunimi mund të gjenden në faqen Donatorët — SASPAC.