IPA II

Instrumenti i Asistencës së Para-Anëtarësimit — IPA II (2014–2020)

Gjatë programimit dhe zbatimit nën IPA II (2014–2020), Shqipëria ka përfituar nga asistenca financiare strukturore e Bashkimit Evropian përmes fondeve IPA Kombëtare me programim vjetor, të plotësuara me operacione të mbështetjes buxhetore. Kjo asistencë është forcuar më tej përmes pjesëmarrjes në 7 Programe të Bashkëpunimit Territorial, të zbatuara me vende të tjera përfituese të IPA-së dhe me shtetet anëtare të BE-së, duke forcuar bashkëpunimin rajonal, lidhjet ndërkufitare dhe integrimin në rrjetet më të gjera evropiane.

Paralelisht, Shqipëria ka zbatuar edhe projekte të financuara nga instrumentet IPA me shumë përfitues, që adresojnë sfida të përbashkëta në nivel të Ballkanit Perëndimor. Përveç këtyre instrumenteve para-anëtarësuese, vendi ka qenë pjesëmarrës dhe përfitues në një sërë programesh sektoriale të BE-së si Horizon, Creative Europe, Erasmus+ dhe të tjera, duke siguruar jo vetëm financim, por edhe akses në njohuri, inovacion dhe partneritete evropiane[1].

Baza ligjore e zbatimit të IPA II ishte Marrëveshja Kuadër ndërmjet Qeverisë së Shqipërisë dhe Komisionit Evropian, e ratifikuar me Ligjin Nr. 37/2015[2]. Kuadri rregullator evropian u vendos me Rregulloren (BE) Nr. 231/2014, e hyrë në fuqi më 16 mars 2014[3].

€553.14M
Alokimi IPA II Kombëtare për Shqipërinë[1]
2014–2020
Periudha programore[3]
6
Sektorë prioritarë[1]

Shënim: Nga totali prej €553.14 milionësh, €516.34 milionë janë zbatuar përmes menaxhimit direkt (Delegacioni i BE-së në Tiranë), ndërsa €36.80 milionë përmes menaxhimit indirekt nga institucionet shqiptare, duke reflektuar rritjen graduale të përgjegjësisë kombëtare në menaxhimin e fondeve të BE-së[1].

Sektorët prioritarë të mbështetjes

Fondet IPA 2014–2020 u programuan sipas një qasjeje sektoriale, të përcaktuar në Dokumentin Strategjik Tregues për Shqipërinë (ISP), miratuar me Vendimin C(2014) 5770 të 18.8.2014 dhe rishikuar në gusht 2018[4]. Gjashtë sektorët prioritarë dhe alokimet përkatëse paraqiten më poshtë.

Sektori 1 · ~34% · ~€220M[1]
Demokracia dhe Mirëqeverisja
Forcimi i institucioneve demokratike, reforma e shërbimit civil dhe performancës së shërbimeve publike, mirëqeverisja, përmirësimi i menaxhimit të financave publike dhe fuqizimi i rolit të shoqërisë civile, veçanërisht në kuadrin e procesit të Integrimit në BE.

Sektori 2 · ~15% · ~€97M[1]
Sundimi i Ligjit dhe të Drejtat Themelore
Mbështetja për reformën në Drejtësi me qëllim krijimin e një sistemi gjyqësor të pavarur dhe efiçent, duke ndihmuar policinë dhe organet e zbatimit të ligjit të luftojnë krimin e organizuar, politikat dhe aksionet anti-korrupsion, si dhe zbatimi i marrëveshjeve ndërkombëtare për mbrojtjen e pakicave.

Sektori 3 · ~10% · ~€68M[1]
Mjedisi, Ndryshimet Klimatike dhe Energjia
Përafrimi me standardet dhe acquis-in e BE-së, trajtimi i duhur i mbetjeve dhe ujit, menaxhimi i qëndrueshëm i burimeve natyrore, kontrolli i ndotjes së ajrit, si dhe masa për adaptimin dhe zbutjen e efekteve të ndryshimeve klimatike.

Sektori 4 · ~9% · ~€56M[1]
Transporti
Përmirësimi i infrastrukturës dhe lidhshmërisë rajonale, përmirësimi i sigurisë rrugore dhe sigurimi i ndërlidhjes kufitare (përputhshmëria teknike në kufi), duke lehtësuar lëvizjen e njerëzve dhe mallrave dhe duke mbështetur integrimin rajonal.

Sektori 5 · ~21% · ~€136M[1]
Konkurrueshmëria, Inovacioni, Bujqësia dhe Zhvillimi Rural
Mbështetja e konkurrueshmërisë së bizneseve, integrimi i tregut, përmirësimi i mjedisit të biznesit dhe zhvillimi i turizmit. Përfshihen mbështetja për fermerët, agro-bizneset dhe komunitetet rurale për modernizimin e prodhimit, përmirësimin e standardeve dhe diversifikimin e aktiviteteve ekonomike.

Sektori 6 · ~11% · ~€69M[1]
Arsimi, Punësimi dhe Politikat Sociale
Forcimi i institucioneve të arsimit profesional si dhe shërbimit të punësimit dhe politikave të tregut të punës, përfshirja e shtresave në nevojë dhe vulnerabël, rritja e efiçiencës së shërbimeve sociale dhe shëndetësore.

Alokimi vjetor IPA Kombëtare (IPA II 2014–2020)

Tabela e mëposhtme paraqet alokimin e fondeve sipas secilës Marrëveshje Financiare vjetore, të ndarë sipas dy metodave të zbatimit — menaxhim direkt (nga Delegacioni i BE-së) dhe menaxhim indirekt (nga institucionet shqiptare përmes Njësisë Qendrore të Financave dhe Kontraktimeve)[1].

IPA Kombëtare (IPA II 2014–2020) — Tabela e alokimeve
ShfaqMbyll▾
Marrëveshja Financiare Buxheti total alokuar (€) Menaxhim Direkt (€) Menaxhim Indirekt (€)
IPA 2014 66,746,389 50,446,389 16,300,000
IPA 2015 92,202,800 78,002,800 14,200,000
IPA 2016 64,940,000 64,940,000 —
IPA 2017 61,200,000 59,350,000 1,850,000
IPA 2018 94,100,000 94,100,000 —
IPA 2019 70,650,000 68,650,000 2,000,000
IPA 2020 103,300,000 100,850,000 2,450,000
Total BE (IPA II) 553,139,189 516,339,189 36,800,000

Burimi i të dhënave: SASPAC — IPA II. Alokimi tregues paraprak (2014–2020) ka qenë €639.5 milionë, ndërsa alokimi përfundimtar i programuar përmes marrëveshjeve të nënshkruara financiare është €553.14 milionë[4].

Menaxhimi Indirekt dhe Kapacitetet Kombëtare

Në bazë të Marrëveshjes Kuadër, fondet e BE-së zbatohen përmes dy metodave[5]:

Menaxhim Direkt — €516.34M (93.3%)
Fondet kontraktohen dhe disbursohen drejtpërdrejt nga departamentet e Komisionit Evropian, përfshirë stafin në Delegacionin e BE-së në Tiranë nën autoritetin e Shefit të Delegacionit.
Menaxhim Indirekt nga Vendi Përfitues (IMBC) — €36.80M (6.7%)
Detyrat e zbatimit të fondeve i besohen institucioneve kombëtare — në rastin e Shqipërisë, Njësisë Qendrore të Financave dhe Kontraktimeve (CFCU) të Ministrisë së Financave dhe Ekonomisë. Kjo qasje reflekton besimin gradual të BE-së në kapacitetet administrative të vendit dhe përgatitjen e tij për menaxhimin e fondeve strukturore pas anëtarësimit[1].

Monitorimi dhe Raportimi

Monitorimi dhe raportimi i asistencës financiare IPA II janë detyrime të përcaktuara me Marrëveshjen Kuadër. Raportet Vjetore të Zbatimit paraqiten nga Koordinatori Kombëtar IPA (NIPAC) për secilin vit programor, duke mbuluar të gjithë sektorët dhe Komitetet Sektoriale të Monitorimit[2].

Aktet ligjore dhe rregullatore IPA II

Më poshtë gjenden të gjitha aktet ligjore të ndërmarra përgjatë zbatimit të IPA II për çdo vit programor.

Njoftim: Aktet ligjore origjinale për çdo vit do të ngarkohen së shpejti. Për momentin, lidhjet më poshtë janë vetëm placeholder.
VKMAkte ligjore — IPA 2014Për t’u shtuar
VKMAkte ligjore — IPA 2015Për t’u shtuar
VKMAkte ligjore — IPA 2016Për t’u shtuar
VKMAkte ligjore — IPA 2017Për t’u shtuar
VKMAkte ligjore — IPA 2018Për t’u shtuar
VKMAkte ligjore — IPA 2019Për t’u shtuar
VKMAkte ligjore — IPA 2020Për t’u shtuar

Burime dhe referenca · 5 burime zyrtare
ShfaqFshih▾

Të gjitha të dhënat financiare dhe sektoriale janë verifikuar nga burimet zyrtare të renditura më poshtë.

  1. SASPAC — Faqja zyrtare IPA II (versioni anglisht). Burim kryesor për alokimin total prej €553,139,189, ndarjen ndërmjet menaxhimit direkt dhe indirekt, si dhe alokimet sektoriale (6 sektorë prioritarë).

    saspac.gov.al/en/ipa-ii/
  2. Ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme: faqja mbi IPA-n, duke konfirmuar ratifikimin e Marrëveshjes Kuadër IPA II me Ligjin Nr. 37/2015 dhe detyrimet e monitorimit e raportimit.

    integrimi-ne-be.punetejashtme.gov.al/en/mbeshtetja-e-be-se/ipa/
  3. Komisioni Evropian — DG NEAR: “Overview — Instrument for Pre-accession Assistance”. Përmban informacion mbi Rregulloren (BE) Nr. 231/2014, në fuqi nga 16 marsi 2014, dhe Kornizën Financiare Shumëvjeçare 2014–2020.

    enlargement.ec.europa.eu/enlargement-policy/overview-instrument-pre-accession-assistance_en
  4. Raporti Vjetor i Zbatimit IPA 2020 — Republika e Shqipërisë: konfirmon alokimin tregues 2014–2020 prej €639.5 milionësh dhe Dokumentin Strategjik Tregues C(2014) 5770, datë 18.8.2014, të rishikuar më 3 gusht 2018.

    integrimi-ne-be.punetejashtme.gov.al — Annual Implementing Report IPA 2020 (PDF)
  5. Marrëveshja Kuadër Shqipëri–BE (IPA II): Neni 7 mbi metodat e zbatimit të buxhetit të BE-së (menaxhim direkt dhe indirekt), në përputhje me nenet 58(1) dhe 62 të Rregullores Financiare të BE-së (Nr. 1046/2018).

Data e përditësimit të fundit: Prill 2026. Zbatimi i disa projekteve nën IPA II është ende në vijim.

Artikuj të ngjashëm
PROGRAMET E BASHKËPUNIMIT TERRITORIAL
Më Shumë
KUADRI I INVESTIMEVE PËR BALLKANIN PERËNDIMOR (WBIF)
Më Shumë
PROGRAMET E UNIONIT
Më Shumë
IPA I
Më Shumë