IPA I

Instrumenti i Asistencës së Para-Anëtarësimit — IPA I (2007–2013)

Ndërmjet viteve 2007 dhe 2013, Bashkimi Evropian i ka alokuar Shqipërisë mbështetje financiare nëpërmjet Komponentit të parë dhe të dytë IPAAsistenca e Tranzicionit dhe Ngritja Institucionale (TAIB) dhe Bashkëpunimi Ndërkufitar (CBC). Nëpërmjet komponentit të parë TAIB, janë financuar mbi 100 projekte me një total prej afërsisht 512 milionë euro, ku përfituesit kryesorë ishin Ministritë e Linjës dhe Institucionet Qendrore Shqiptare, të cilat janë përfshirë drejtpërdrejt në procesin e programimeve vjetore[1].

IPA I u vendos me Rregulloren (KE) Nr. 1085/2006 të Këshillit dhe zëvendësoi disa programe të mëparshme të asistencës para-anëtarësuese, përfshirë PHARE, ISPA, SAPARD dhe CARDS. Rregullorja e IPA-s për periudhën 2007–2013 skadoi më 31 dhjetor 2013, megjithëse zbatimi i disa aktiviteteve vazhdoi edhe pas kësaj date[2].

€512.10M
Total i kontraktuar IPA I[1]
€449.82M
Total i disbursuar IPA I[1]
2007–2013
Periudha programore[2]

Shënim: Shqipëria përfitoi nga Komponentët I dhe II të IPA-s. Buxheti total i IPA I për të gjitha vendet përfituese në Ballkanin Perëndimor dhe Turqinë ishte afërsisht €11.5 miliardë[2].

Komponentët e IPA I

IPA I ofronte asistencë financiare përmes pesë komponentëve. Shqipëria, si vend kandidat potencial gjatë kësaj periudhe, ishte e kualifikuar vetëm për Komponentët I dhe II[2]:

Komponenti I — TAIB[2]
Asistenca e Tranzicionit dhe Ngritja Institucionale
Komponenti kryesor për Shqipërinë, i cili financoi mbi 100 projekte. Fokusohej në zbatimin e prioriteteve të Partneritetit Evropian përmes investimeve dhe masave për ngritjen institucionale, si dhe masa tranzicioni dhe stabilizimi. U shpërnda përmes programeve vjetore kombëtare dhe programeve me shumë përfitues.

Komponenti II — CBC[2]
Bashkëpunimi Ndërkufitar
Mbështeste aktivitetet e bashkëpunimit ndërkufitar ndërmjet Shqipërisë dhe shteteve anëtare të BE-së, si dhe me vende të tjera kandidate e kandidate potenciale. Gjithashtu mund të ndihmonte Shqipërinë të merrte pjesë në programet trans-nacionale të Fondeve Strukturore nën Instrumentin Evropian të Fqinjësisë dhe Partneritetit (ENPI).

Komponentët III – V · I rezervuar për vendet kandidate
Zhvillimi Rajonal · Zhvillimi i Burimeve Njerëzore · Zhvillimi Rural
Këto komponentë ishin të disponueshëm vetëm për vendet me status kandidati zyrtar. Shqipëria nuk kualifikohej për këto komponentë gjatë periudhës 2007–2013, pasi mori statusin e kandidatit vetëm në qershor 2014[2].

Prioritetet dhe objektivat themelore

Prioritetet e financimit të programeve IPA I lidheshin me mbështetjen e procesit të anëtarësimit në Bashkimin Evropian, përkatësisht përafrimin e legjislacionit vendas me acquis-në dhe arritjen e standardeve evropiane. Projektet nën IPA I i përgjigjeshin objektivit të përmbushjes së tre kritereve të procesit të integrimit në BE:

Kriteri politik
Stabiliteti i institucioneve, garantimi i demokracisë dhe sundimit të ligjit.
Kriteri ekonomik
Një ekonomi tregu funksionale dhe aftësia për të përballuar forcat e konkurrencës në BE.
Aftësia për anëtarësim
Marrja përsipër e detyrimeve të anëtarësimit, zbatimi i rregullave dhe standardeve evropiane, pjesëmarrja në bashkimin politik, ekonomik e monetar të Unionit.

Mbështetja grant IPA është dhënë në format e asistencës teknike, projekteve të binjakëzimit (twinning) dhe punimeve në infrastrukturë. Fondet IPA adresonin forcimin e kapaciteteve administrative në sfidën për zbatimin e acquis-së së BE-së, si dhe mbështetje në fusha me interes strategjik kombëtar, si forcimi i shtetit të së drejtës dhe stabilizimi demokratik, vendosja e standardeve evropiane dhe zhvillimi ekonomik e social i vendit.

Arritjet kryesore

Gjatë periudhës 2007–2020, nëpërmjet fondeve IPA Kombëtare është arritur ngritja e kapaciteteve të institucioneve të administratës qendrore në disa drejtime:

Përafrimi ligjor me acquis-në
Asistencë teknike në të gjithë sektorët për përafrimin ligjor dhe arritjen e standardeve evropiane.
Ngritja e strukturave zbatuese
Ngritja dhe vënia në funksionim e strukturave të përshtatshme për zbatimin e politikave dhe legjislacionit të miratuar.
Trajnimi i stafit dhe qëndrueshmëria administrative
Trajnimi i stafit dhe zbatimi i politikave për ruajtjen e qëndrueshmërisë së administratës publike.
Dialogu politik me BE-në
Ngritja dhe funksionimi i dialogut politik me strukturat e BE-së në kuadrin e procesit të integrimit/anëtarësimit progresiv në të gjithë sektorët.
Ndërhyrjet në infrastrukturë
Megjithëse mbështetja për infrastrukturën nuk përbënte fokusin kryesor të programeve IPA, shumë ndërhyrje janë realizuar, të mbështetura edhe nga bashkëfinancimi i buxhetit të shtetit, sidomos nën IPA I. Këto ndërhyrje janë të natyrës rehabilituese/rindërtuese ose ndërtime të reja, me qëllim rritjen e aksesit dhe perceptimit të tyre nga banorët në nivele të ndryshme në të gjithë vendin.

Kalimi drejt Menaxhimit Indirekt

Në vitin 2014, Shqipëria përfitoi të drejtën për zbatimin pjesërisht të fondeve IPA nëpërmjet metodës së menaxhimit të decentralizuar/indirekt. Një pjesë e fondeve të programeve IPA 2013, 2014, 2015 dhe 2017 u zbatuan në mënyrë të decentralizuar. Megjithatë, pjesa më e madhe e fondeve të alokuara nga Bashkimi Evropian vijoi të zbatohej në mënyrë direkte/centralizuar nga Delegacioni i BE-së në Tiranë.

Ky kalim ishte një hap i rëndësishëm në rritjen e përgjegjshmërisë kombëtare në menaxhimin e fondeve të BE-së dhe një tregues i zhvillimit të kapaciteteve institucionale të vendit në përgatitje për anëtarësim.

Burime dhe referenca · 3 burime zyrtare
ShfaqFshih▾

Të gjitha të dhënat financiare janë verifikuar nga burimet zyrtare të renditura më poshtë.

  1. SASPAC — Faqja zyrtare IPA I. Burim kryesor për totalin e kontraktuar prej €512,097,245.35 dhe totalin e disbursuar prej €449,820,016.40 nën IPA I.

    saspac.gov.al/en/ipa-i/
  2. Komisioni Evropian — DG NEAR: “Overview — Instrument for Pre-accession Assistance”. Konfirmon që IPA I kishte një buxhet prej rreth €11.5 miliardësh, pesë komponentë, dhe skadoi më 31 dhjetor 2013.

    enlargement.ec.europa.eu/enlargement-policy/overview-instrument-pre-accession-assistance_en
  3. Council Regulation (EC) No 1085/2006 of 17 July 2006 establishing an Instrument for Pre-Accession Assistance (IPA). Akti themelor ligjor i IPA I.

    eur-lex.europa.eu — Regulation (EC) No 1085/2006

Data e përditësimit të fundit: Prill 2026. Rregullorja e IPA I skadoi më 31 dhjetor 2013, megjithëse disa aktivitete janë zbatuar edhe pas kësaj date.

Artikuj të ngjashëm
IPA Shumëvendëshe (rajonale)
Më Shumë
IPA III
Më Shumë
IPA II
Më Shumë
PROGRAMET E BASHKËPUNIMIT TERRITORIAL
Më Shumë