EUSFAM – Mbështetje për Administrimin dhe Menaxhimin e Fondeve të BE-së në Shqipëri
Në kuadër të angazhimit të vazhdueshëm të Republikës së Shqipërisë në rrugën drejt anëtarësimit në Bashkimin Europian, projekti EUSFAM (EU Support for Funds Administration and Management) përfaqëson një hap të rëndësishëm strategjik për konsolidimin e kapaciteteve institucionale të vendit në menaxhimin e ndihmës financiare të Bashkimit Europian.
Objektivi i projektit
Projekti EUSFAM ka si qëllim kryesor forcimin e kapaciteteve të strukturave qeveritare përgjegjëse për menaxhimin e fondeve të BE-së, në mënyrë që Shqipëria të jetë në gjendje të planifikojë, programojë, zbatojë, raportojë dhe vlerësojë në mënyrë efektive asistencën europiane – si atë të menaxhuar drejtpërdrejt nga Komisioni Europian, ashtu edhe atë nën menaxhim indirekt nga autoritetet kombëtare.
Përfituese të drejtpërdrejta të projektit janë institucionet kyçe të arkitekturës kombëtare të menaxhimit të fondeve të BE-së, ndër të cilat: Agjencia Shtetërore e Programimit Strategjik dhe Koordinimit të Ndihmës (SASPAC), Koordinatori Kombëtar IPA (NIPAC) dhe Zyra e tij Mbështetëse, Zyrtari Kombëtar Autorizues (NAO) dhe strukturat menaxhuese të tij, Fondi Kombëtar, Njësia Qendrore e Financimit dhe Kontraktimit (CFCU), Autoriteti i Auditit, si dhe Autoritetet Menaxhuese të programeve operative.
Rezultatet e pritura
Zbatimi i projektit synon të prodhojë rezultate konkrete në tri drejtime kryesore.
Së pari, projekti pritet të forcojë kapacitetin institucional, administrativ dhe teknik të institucioneve shqiptare për të planifikuar, programuar, përgatitur dhe menaxhuar asistencën nën Instrumentin e Para-Anëtarësimit (IPA), si nën modalitetin e menaxhimit të drejtpërdrejtë, ashtu edhe nën atë të menaxhimit indirekt. Ky forcim mundëson një përdorim më efektiv dhe efikas të fondeve europiane në kontekstin e një partneriteti gjithëpërfshirës mes Shqipërisë dhe BE-së.
Së dyti, projekti do të kontribuojë në përmirësimin e cilësisë, rëndësisë dhe koherencës së dokumenteve strategjike dhe programuese të IPA-s, duke përfshirë Agjendën e Reformës për Shqipërinë, e cila shërben si bazë për zbatimin e Planit të Rritjes për Ballkanin Perëndimor.
Së treti, EUSFAM do të mbështesë konsolidimin e një kulture institucionale të bazuar në transparencë, llogaridhënie dhe integritet në administrimin e burimeve financiare të BE-së, në përputhje me standardet dhe parimet e menaxhimit financiar europian.
Konteksti strategjik
Projekti EUSFAM zbatohet në një moment vendimtar për procesin e integrimit europian të Shqipërisë. Pas hapjes së negociatave të anëtarësimit dhe ratifikimit të tre Programeve Operative të BE-së në qershor 2025, Shqipëria ka marrë përgjegjësi të reja për menaxhimin e pavarur të fondeve europiane përmes modalitetit të menaxhimit indirekt. Këto programe përfaqësojnë një investim të përbashkët prej 186 milionë eurosh, që mbështesin punësimin e të rinjve, dixhitalizimin e shërbimeve publike dhe tranzicionin e energjisë së gjelbër.
Në të njëjtën kohë, përmes Planit të Rritjes për Ballkanin Perëndimor, Shqipëria pritet të përfitojë deri në 1 miliard euro për periudhën 2024–2027, të kushtëzuara me zbatimin e reformave të rëna dakord në fushat e sundimit të ligjit, energjisë, dixhitalizimit, konkurrueshmërisë dhe zhvillimit të kapitalit njerëzor. Përfitimi i plotë i këtyre burimeve kërkon institucione të forta, të afta dhe të përgatitura për t’i menaxhuar ato me efikasitet dhe integritet.
Përfundim
Përmes projektit EUSFAM, SASPAC dhe institucionet partnere ndërtojnë sot bazat e një administrate publike të aftë të jetë e barabartë me kërkesat që sjell anëtarësimi i ardhshëm i Shqipërisë në Bashkimin Europian. Duke investuar në kapacitetet njerëzore, sistemet menaxhuese dhe cilësinë e programimit strategjik, projekti garanton që çdo euro e ndihmës europiane të shndërrohet në vlerë reale për qytetarët shqiptarë dhe për ecurinë e vendit drejt familjes europiane.